Opr. Dr. Melih ÖMÜR

SAMAN NEZLESİ, bahar allerjisi, allerjik rinit, allerjik nezle nedir?

 

Soğuk ve soluk kış mevsiminin ardından ılık ve aydınlık günlerin başladığı ilkbahar çoğumuzda bir mutluluk ve coşku yaratır. Ancak bu mevsim toplumların % 20 si için dertlerin ve şikayetlerin de başladığı bir dönemdir.                                                           

 

Halk arasında saman nezlesi olarak da bilinen ve samanla bir ilişkisi olmayan bu hastalığa bahar allerjisi, allerjik rinit (rinitburun iltihabı) yada allerjik nezle demek daha doğru olacaktır.

 

Allerji çevremizde bulunan ve normalde zararlı olmayan bazı maddelere karşı vücudumuzun koruma sisteminin aşırı şekilde bir reaksiyon vermesidir. Bazı insanların böyle aşırı tepki vermesinin nedeni henüz aydınlatılabilmiş değilse de bu duyarlılığın genetik olarak geçtiği bilinmektedir.

 

Yapılan araştırmalar bu ailesel yatkınlığın anne ve babanın allerjik olması durumunda çocuğun % 60 ; anne veya babadan birinin allerjik olması durumunda ise çocuğun % 30 allerjik olacağını göstermiştir.

 

Genetik geçişli olmasına karşın yenidoğan çocuklar allerjik değildir. Allerjinin daha sonra ortaya çıkması bu genin viral enfeksiyonlar gibi bazı nedenlerle aktif hale geçmesine bağlı olduğu düşünülmektedir.

 

Çocukluk çağında oldukça aktif seyreden allerjik rinit erişkin dönemlerde ara ara alevlenmeler göstermekle birlikte daha hafif seyreder.                                               _

Allerjik hastalıklar sanayileşme , hava kirliliği ve çevre kirliliği ile doğru orantılı olarak artış göstermiştir.

 

Allerjiye sebep olan maddelere allerjen denir. Allerjenler vücuda sindirim yada solunum yolundan girebilirler.

 

Havada taşınabilecek kadar küçük ve hafif olan bitki polenleri ve hayvan tüyleri ile ev tozunda bulunan akar dediğimiz küçük böcekler ve dışkıları burun ve boğaz zarlarına temas ettiğinde vücut buna karşı koruma olarak bir reaksiyon verir. Bu doğal bir korumadır. Bazı insanlarda bu tepki aşırı olmaktadır. Bu kişilere allerjik diyoruz.

 

Allerjenler vücudu antikor yapmak üzere uyarırlar. Bu antikorlar antijenlerle birleştiğinde histamin denen bazı kimyasal maddelerin salgılanmasına neden olur. Histamin burun etlerinin ve zarlarının şişmesine , kaşıntı ve burun salgısının artmasına neden olur.

 

Allerjenlerin bir kısmı ev tozu gibi tüm yıl boyunca etkili olmalarına karşın , polenler sadece belirli mevsimlerde etkili olmaktadır. Bu sebeble allerjik riniti sürekli allerjik nezle ve mevsimsel allerjik nezle olarak iki grupta sınıflayabiliriz.

 

Mevsimsel allejik nezleye ilkbahar başlangıç dönemlerinde genellikle ağaç ve ot polenleri neden olmaktadır. Özellikle İstanbul'da Akkavak ağacı poleni, Ankara'da çimen pofenferi, İzmir'de çimen ve zeytin polenleri ön plandadır.

 

Sürekli allerjik rinitten en sık sorumlu olan allerjenler ise ev tozu akarı denen mikroskopik boyuttaki böcekler ve bunların dışkıları ile kedi ve köpek tüyleridir.