Prof. Dr. Metin Caner

KALP DIŞI DAMAR HASTALIĞI NEDİR?

Atardamarlar, kanı kalpten çevredeki organlara taşır; toplardamarlarda kullanılmış kanı tekrar kalbe geri getirir.

Atardamarların en yaygın hastalığı damar sertliğidir.

toplardamarların en yaygın hastalığı ise varis hastalığıdır. Varis hastalığının damar sertliği ile bir ilişkisi yoktur.

 

 

DAMAR SERTLİĞİ NEDİR?

Atardamarların iç tabakasının değişik nedenlerden dolayı fonksiyonunun bozulması veya hasarı sonucu kolestrol, kireç, bazı kan elemanlarının damarın iç ve orta tabakasında birikerek damarın  sertleşmesi, daralması (plak) ve daha  sonra da tam tıkanmasıyla ortaya  çıkan yaygın bir damar hastalığıdır.  Batı toplumlarında tüm ölümlerin  %50'si damar sertliği sonucudur.

 

 

DAMAR HASTALIKLARINI TEDAVİ EDEN UZMANLIK DALLARI NELERDİR?

Gelişmiş ülkelerde;
- Kardiyologlar kalp hastalıklarının i tanısı ve balon girişimi ile
- Kalp cerrahları açık kalp ameliyatları ile
- Damar cerrahları kalp dışı damarların tanı ve cerrahi tedavisi ile
- Girişimsel radyologlar kalp dışı  damarların balon girişimi ile  uğraşmaktadır.

 

DAMAR SERTLİĞİNİ ORTAYA ÇIKARAN RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?

- 50 yaşın üzeri
- Cinsiyet (erkeklerde daha sık) Ailede damar sertliği olması
- Yüksek tansiyon
- Erken veya geç dönem diyabet
- Sigara
- Yüksek kan kolestroi seviyesi
- Az hareket ve aşırı kilo

DAMAR SERTLİĞİ HANGİ DAMARLARI TUTAR VE BULGULARI NELERDİR?

Damar sertliği vücutta birçok damarı aynı anda etkileyebilen sistemik bir hastalıktır. Kalp damarlarında darlık olanların en az %30'unun diğer damarlarında da darlık vardır. Batı toplumlarında tüm ölümlerin %50'si damar sertliği sonucudur.

 

Kalp damarlarını tutarsa;
kalp ağrısına (anjina) ve kalp krizine (enfarktüs) neden olabilir.

 

Boyun damarlarını tutarsa;
geçici veya kalıcı inmeye neden olabilir.

 

Böbrek damarlarını tutarsa;
tedavisi zor yüksek tansiyona veya böbrek yetmezliğine neden olabilir.

 

Karın ve göğüs içi büyük damarları tutarsa;
balonlaşma (aort anevrizması) ve patlamaya neden olabilir.

 

Bacak damarlarını tutarsa;
yürüme ağrısına, yaraya, gangrene ve bacak kaybına neden olabilir.

KALP DIŞI DAMAR SERTLİĞİNİN ERKEN TANISI NASIL KONUR?

En uygun yöntem damar ultrasonudur.

Kısa sürede ağrısız yaptlan bu inceleme, tecrübeli ellerde çok güvenilir sonuç vermektedir.

Kalp dışındaki tüm damarlar 15-20 dakikada incelenir.

 

KİMLERE ULTRASON TARAMASI YAPILMALIDIR?

50 yaş üzeri en az bir risk faktörü bulunan insanlara herhangi bir şikayetleri olmasa bile uygulanmalıdır.

Kalp hastalarında boyun, böbrek ve bacak damarlarının etkilenmesi sıklıkla görülür.

Dolayısıyla kalp rahatsızlığı olan hastaların çevre damarlarının taranması mutlaka yapılmalıdır.

Erken tanı konursa çoğunlukla ilaç tedavisi ve risk faktörülerinin ortadan kaldırılmasıyla ameliyata gerek kalmaz.

Bu şekilde kontrol altında bulunan hastalardaki beklenen yaşam süresi neredeyse damar sertliği olmayanlar kadar uzun olabilir.

İlerlemiş vakalarda boyun, böbrek, aort ve bacak damarlarına gerekirse uygulanan cerrahi veya balon girişimlerinin sonuçları tecrübeli merkezlerde iyi olmaktadır.

Taramadan amaç, damar sertliğinin erken tanısıdır. Belirtiler ortaya çıkmadan önce tanı konulabilirse tedavi ile inme, böbrek yetmezliği, anevrizma ve bacak sorunları önlenebilir.