BAŞ DÖNMESİ

Opr. Dr. Celal Ünver Kanal D Doktorum Programı

Opr. Dr. Celal Ünver Baş Dönmesi

 

Denge, baş dönmesi ve düşmenin nedenleri neler?

• İç kulak hastalıkları,
• Kafa travmaları(örn. motorlu araç kazaları sonrası),
• Serebellar hastalıklar (beyincik hastalıkları),
• Stroke (inme),
• MULTİPL Skleroz (MS),
• Parkinson Hastalığı,
• Viral enfeksiyonların denge sinirini ya da beyin sapındaki denge merkezlerini etkilemesi
  (vestibüler nörit),
• Görme kusurları ya da göz kaslarındaki hastalıklara
  bağlı oluşan istemsiz göz hareketleri,
• Serebral Palsy (doğumsal beyin hastalan),
• Boyun hastalıkları (boyun kireçlenmesi, fıtık vb.)
• Boyun travmaları, boyun omurlarındaki eklem
  hastalıkları ya da boyundaki sinirlere bası,
• Periferik Nöropatiler,
• Şeker hastalığı,
  
• Benign Positional
  Vertigo - BPPV,
• Bazı beyin tümörleri,
• Meniere hastalığı.
  

BAŞ DÖNMESİ (VERTİGO)

Baş dönmesi ya da vertigo insanların yaşam kalitesini bozan en önemli şikayetlerden biridir. Vertigo bir hastalık ismi olmayıp, kelime anlamıyla tam olarak baş dönmesinin karşılığıdır.
Baş dönmesi ve dengesizlik doktora en sık başvurma nedenleri arasında ikinci sıradadır. İstatistikler, insanların %70'inin hayatlarının bir döneminde baş dönmesi yaşadıklarına işaret etmektedir. İyileşmenin ilk aşaması doğru tanıdır. İstatistiksel olarak baş dönmesi ve denge problemlerinin %85'i iç kulak kaynaklıdır.
Baş dönmesi ve dengesizlik şikayeti olan hastaların yaşadıkları semptomlar oldukça rahatsız edici ve korkutucudur.
İnsandaki denge sistemi, beynin gözlerden, kaslardan, eklemlerden ve iç kulaktan aldığı bilgiye dayanır. İç kulakta bir problem geliştiğinde beyin yanlış bilgi aldığı için baş dönmesi ve dengesizlik oluşur.
Denge bozukluğundan yakınan hastalarda ruhsal sorunlar sıkça görülebilir. Tersine durumda, ruhsal sorunları olan kişilerde denge bozukluğu görülebilir. Psikojenik grupta ele alınan bu tür hastalarda baş dönmesi pek görülmez, daha çok denge sorunu görülür.
Şiddetli baş dönmelerinde hastalık kaynağı daha çok iç kulaktadır. İç kulak hastalıklarında baş dönmesine ek olarak işitme kaybı, çınlama ve kulakta dolgunluk hissi de olabilir, fakat hiçbir zaman bilinç kaybı olmaz.

Daha ciddi santral nedenlerle ortaya çıkan baş dönmeleri genellikle çok şiddetli değildir. Daha silik ve sinsi bir klinik seyir izler. Burada, eşlik eden diğer nörolojik belirtiler önem kazanmaktadır.
Sonuç olarak ölümcül olan baş dönmesi nedeniyle olmayanı ayırt etmek çok önemlidir.

Baş Dönmesine Neden Olan İç kulak Hastalıkları Nelerdir?

BPPV (Bening Paroksismal Pozisyonel Veriigo): Baş hareketleriyle ortaya çıkan, 10-30 saniye kadar süren, bulantının eşlik ettiği baş dönmesiyle kendini gösteren bir iç kulak hastalığıdır. Yatakta bir yandan diğer yana dönerken veya yataktan kalkma sırasında, ayakta iken ani dönüşler sırasmda, alışverişte üst raflara bakarken kısa süreli ve şiddetli baş dönmesi atakları olur. Tanı ve tedavisi bazı özet baş manev-ralarıyla sağlanır. Tedavide ilaç kullanılmasına gerek olmayan, sık görülen bir baş dönmesi nedenidir.

Vestibüler Nörit: Denge siniri ve çekirdeklerinin viral enfeksiyonudur. Baş dönmesi birkaç gün sürebilir. Sıkıntılı dönemde ilaç tedavisiyle şikayetler hafifletilir. İşitmeye ait belirtilerin olmadığı bu hastalıkta, birkaç haftada baş dönmesi kaybolur ve denge yeniden kazanılır.

Labirentit: Bakteri, virüs ve toksik nedenlerle oluşan iç kulak enfeksiyonudur. Çok şiddetli baş dönmesi atakları ve ciddi işitme kaybı görülür. Yoğun antibiyotik tedavisi ve kaynağa yönelik cerrahi girişim ile tedavi edilir.

Perilenfatikfistül: Genellikle travmalar sonucunda, iç kulak sıvısının orta kulağa sızdığı, baş dönmesi ve işitme sorunlarını yaşandığı bir tablodur. Gerekirse cerrahi olarak tedavi edilir.

Vestibüler migren: Migren baş ağrısıyla birlikte baş dönmesinin de bulunduğu yaşam kalitesini oldukça bozan bir hastalıktır. Yoğun stres altındaki kişilerde daha çok görülür. Sık görülen bir klinik tablodur.

Baş Dönmesine Neden Olan Santral Hastalıklar Hangileridir?

Santral nedenler nadiren şiddetli bir baş dönmesine yol açarlar. Bunların içinde, beyin sapı ve beyincik kanamaları şiddetli baş dönmesi yaparak iç kulak hastalıklarını taklit ederler.
Bu hastalıklarda, genellikle eşlik eden diğer ciddi nörolojik bulgular vardır. Dikkatli bir muayene ve destekleyen diğer laboratuvar bulgularıyla bu hastalıklar ayırt edilebilir.
Çok sık rastlanan KBB ve nörolojik kaynaklı bas dönmesi sebepleri dışında kalp ve damar rahatsızlıkları, hormonal ve metabolik hastalıklar da baş dönmesine yol açabilirler. Uygun incelemelerle bunların tanınması ve tedavi edilmesi gerekir.

Baş Dönmesi Olan Hastaya Yaklaşım

• Hastalık hikayesinin alınması
• Klinik muayene (KBB, nörolojik ve kardiyolojik]
• Laboratuvar tetkikleri
• işitme ve denge testleri
• Gerekirse radyolojik incelemeler